Waarden

Waarden zijn de dingen die je belangrijk vindt. Je gebruikt ze om vooraf keuzes te maken en achteraf om het resultaat te evalueren.

Ontstaan van waarden

Waarden ontstaan in verschillende fases van je leven. Deze kunnen volgens Morris Massey in de volgende fases ingedeeld worden:

  • 0 - 7 jaar: Imprint periode, je neemt hier zonder na te denken over wat je bij je ouders ervaart
  • 7 - 14 jaar: Modelleer periode, je gaat gedrag van je ouders kopiëren, je belangrijkste waarden ontstaan vaak in deze periode
  • 14 - 21 jaar: Socialisatie periode, je vrienden en wat die vinden wordt belangrijker voor je
  • 21 - 28 jaar: Werksocialisatie periode, je gaat meer waarde hechten aan werk en eventuele status die dat geeft

Veel mensen zijn zich niet bewust van hun waarden, toch zijn ze erg belangrijk en sturen ze je naar wat je belangrijk vindt. Doe je bijvoorbeeld werk wat niet past bij je waarden dan zal je dit als "energielek" kunnen ervaren terwijl werk wat bij je waarden past zelfs energie kan opleveren.

Voorbeelden van waarden

De woorden die we voor waarden gebruiken zijn vaak nominalisaties en eindigen vaak op "heid". Voorbeelden van waarden zijn:

  • Veiligheid
  • Respect
  • Openheid
  • Vertrouwelijkheid
  • Zekerheid
  • Vrijheid
  • Nieuwsgierigheid

Uiteraard is een lijst als deze nooit compleet, bedenk dus vooral zelf wat belangrijk voor je is.

Context afhankelijk

Waarden zijn vaak context afhankelijk, ze zij dus per context verschillend. Anders gezegd: Op je werk vind je andere zaken belangrijk dan op een vereniging of in je thuissituatie.

Bronnen van waarden

Waarden komen vaak uit verschillende bronnen, bijvoorbeeld:

  • Familie
  • Religie
  • Vrienden
  • Werl

Samen met overtuigingen

In modellen zoals de Neurologische Niveaus worden waarden vaak in één adem genoemd met overtuigingen, ze zijn dan ook nauw met elkaar verbonden. Aan iedere waarde zijn een aantal overtuigingen gekoppeld, zo zou je bijvoorbeeld de waarde gezelligheid belangrijk kunnen vinden met daarbij de overtuiging dat je de waarheid niet mag zeggen als je het ergens niet mee eens bent.

Pagina's in de categorie neurologische niveaus:

Heb je je wel eens afgevraagd hoe je dat eigenlijk doet, iets nieuws leren? Eigenlijk is het raar dat zoiets op scholen nauwelijks aandacht krijgt. Het 4-staps leerproces geeft je inzicht in de stappen die we allemaal doorlopen als we iets nieuws leren.

De basis vooronderstellingen zijn 4 uitgangspunten waarop NLP verder gebouwd is. De NLP vooronderstellingen bouwen hier verder op door.

Een context is een omgeving waar je in bevindt. Voorbeelden van contexten zijn werk, vereniging en relatie.

Gedrag is alles wat je van iemand aan de buitenkant kan waarnemen, wat je als het ware met een camera zou kunnen vastleggen. We komen gedrag onder andere tegen als het één na laagste niveau van de Neurlogische Niveaus.

Herkaderen is één van de simpelste technieken uit NLP. Met herkaderen ga je op een andere, vaak positievere, manier kijken naar gedrag of een gebeurtenis.

De Hiërarchie van Ideeën geeft je inzicht het niveau van abstractie of details van jouw communicatie.

Identiteit vinden we terug als één na hoogste niveau in de Neurologische Niveaus. Identiteit gaat om alles waar je "Ik ben ..." tegen zegt.

Je hebt vast wel dat je van binnen, in je hoofd dus, beelden kan zien, geluiden kan horen, met jezelf kan praten of iets kan ruiken of proeven. Al die dingen die je intern kan waarnemen noemen we je "Interne voorstelling". Die interne voorstelling kan gebaseerd zijn op waarnemingen die je ooit met je zintuigen hebt gedaan, bijvoorbeeld in het geval van een herinnering. Je kan ze ook volledig van binnen construeren.

Meta-Programma's zijn onbewuste filters. Het zijn filters die horen bij je karakter en bepalen hoe je handelt. Voor alle Meta-Programma's geld dat iedereen een voorkeur heeft, het is je uitgangspunt wat je het minste energie kost. Met wat meer moeite en oefening is het mogelijk ook de andere mogelijkheden in te zetten. Welke Meta-Programma's je inzet is vaak ook context afhankelijk.

Het Miltonmodel is gemaakt door Richard Bandler en John Grinder nadat ze Milton Erickson bestudeerd hadden. Het omvat enkele taalpatronen waarbij je opzettelijk vaag en abstracte taal gaat gebruiken. Hierdoor geeft iedereen zijn eigen invulling aan wat je verteld.

Missie / Spiritualiteit is het hoogste niveau van de Neurologische Niveaus. Afhankelijk van welke context je bekijkt zal één van de twee termen meer van toepassing zijn.

De modaliteiten zijn onze zintuigen, de manier waarop we de wereld om ons heen kunnen waarnemen. We hebben het dan over zien, horen, voelen, ruiken en proeven. In NLP gebruiken we daar de termen Visueel, Auditief tonaal, Kinesthetisch, Olfactoir en Gustatoir voor. Gezamenlijk worden ze vaak als de afkorting VAKOG genoemd.

De model van de Neurologische Niveaus, soms ook de Logische Niveaus genoemd, is in de jaren '90 ontwikkeld door Robert Dilts. Het bestaat uit 6 niveaus die inzicht geven in communicatie, verandering en gedrag.

Een nominalisatie is een stilgezet werkwoord. Zo wordt het woord "communiceren" na nominalisatie "communicatie".

Het niveau van de Omgeving vinden we helemaal onderaan in het model van de Neurologische Niveaus. Op omgevingsniveau vinden we alles wat buiten jezelf ligt. Het scherm waar je dit nu op leest is bijvoorbeeld onderdeel van jouw omgeving.

Het onbewuste is, misschien een beetje flauw gezegd, alles waar je je niet bewust van bent. Zo door de dag heen doe je best veel dingen onbewust of op de "automatische piloot". Het onbewuste is vele malen groter dan dat waar we bewust mee bezig kunnen zijn.

Je hebt vast wel eens gezien dat iemand snelle oogbewegingen maakt als je een vraag stelt. Die oogbewegingen lijken misschien willekeurig, dat zijn ze niet. Ze hebben betrekking op hoe je toegang krijgt tot intern opgeslagen informatie.

Overtuigingen zijn de dingen die voor jou waar zijn. De kernwoorden hierin zijn "voor jou", ze hoeven niet per definitie overeen te komen met de waarheid van iemand anders of met een objectieve waarheid.

Predicaten zijn woorden die passen bij een specifiek representatie systeem. Als je bekend bent met de voorkeur van je gesprekspartner dan kan je de impact van je communicatie vergroten door predicaten te gebruiken die passen bij die voorkeur.

Rapport is één van de belangrijkste concepten in NLP, mogelijk ben je de term daar buiten ook al tegen gekomen. Rapport is de "Klik" die je met een gesprekspartner kan ervaren, dat gevoel dat je iemand al langer kent terwijl je die net ontmoet hebt.

Iets wat je door heel NLP veel terug vind zijn de representatie systemen. De representatie systemen, ook wel modaliteiten genoemd, zijn in de basis je zintuigen. Je ziet, hoort, voelt, ruikt en proeft. In NLP termen hebben we het dan over Visueel, Auditief tonaal, Kinesthetisch, Olfactoir en Gustatoir. Gezamenlijk worden ze vaak als de afkorting VAKOG genoemd.

Heb jij je wel eens afgevraagd hoe iemand iets doet waar die persoon heel goed in is? En zou je een makkelijke manier willen leren hoe je je dat eigen zou kunnen maken? Of zou je willen ontdekken hoe jij de dingen doet waar je zelf goed in bent? Dan bevind je je op het terrein van de strategieën.

Submodaliteiten zijn, zoals de naam misschien al doet vermoeden, een verdere verfijning van de modaliteiten. In de praktijk kom je ze overal tegen en zitten ze bijna overal onder.

Systeem is een term uit het systemisch werk. Een systeem is een groep mensen die op wat voor manier dan ook een relatie met elkaar hebben, bijvoorbeeld een familie, gezin, collega's, groep cursisten of buren.

Trance is een term die we gebruiken in plaats van hypnose, maar ze zijn het zelfde. Bij hypnose denken mensen vaak aan iets wat ze op TV hebben gezien en trance heeft die associatie niet.

Vaardigheden vinden we op het 3e niveau van onder in het model van de Neurologische Niveaus. Het niveau van de vaardigheden bevat alles wat we kunnen en draait om de vraag hoe we dat doen.

De NLP Vooronderstellingen zijn een aantal inzichten die verzameld zijn van alle succesvolle personen die onderzocht zijn om uiteindelijk tot NLP als methodiek te komen. Het zijn de overtuigingen van NLP en bouwen voort op de basis vooronderstellingen.

Om een situaite zo goed mogelijk te kunnen beoordelen is het belangrijk om deze vanuit minimaal drie verschillende invalshoeken te benaderen. Die stelling van Gregory Bateson vormt de basis van de Waaneemposities.

We hebben allemaal een wereldmodel, een model van de wereld. Dat model van de wereld omvat alles wat we vinden van de wereld om ons heen en hoe we denken dat die werkt en in elkaar zit.

Bij zintuiglijke scherpzinnigheid gaat het om zo veel mogelijk en exact mogelijk waar te nemen. Als je met iemand in gesprek bent laat die vaak kleine veranderingen in z'n gezichtsuitdrukking of lichaamstaal zien, het waarnemen van deze kleine veranderingen maakt het mogelijk beter met de ander in contact te komen.